Digitaal Brussel, opportuniteiten met maatschappelijke en economische meerwaarde … een standpunt en nota voor discussie, gericht aan de Brusselse overheden.

Structurele innovatie gedreven door de overheid ondersteunt maatschappelijke en economische ontwikkeling: het creëren van de juiste omgeving (regulering, overheidmarkten, infrastructuur, ..) onderbouwd door een innovatiecultuur die gedragen wordt door het hele gewest en zijn bevolking (aantrekkingskracht voor kenniswerkers, fiscale en financiële incentives, socio-economisch klimaat, cultuur,…). Om deze omgeving te creëren, investeerde men vroeger hoofdzakelijk in wegen, spoorwegen, havens, bedrijfsterreinen, nu komen daar kennisinfrastructuren en maatschappelijke investeringsprojecten bij.

Wat de aantrekking van kenniswerkers en de kennisverankering bevordert is een unieke infrastructuur en de daaraan geassocieerde maatschappelijke cultuur. Kennisconcentraties op zich verplaatsten zich sneller dan ooit; burgers zijn mobieler en spelen in op opportuniteiten waar ze zich ook bevinden. Complexe infrastructuren, de vaardigheden en know how om ze te exploiteren zijn veel moeilijker te verplaatsen op korte termijn. Deze nota behandelt zulk een complexe, gedistribueerde infrastructuur voor mobiele (community based) services in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest - iBrussels.

Economische en sociale impact realiseren vergt coherent beleid op verschillende niveaus: onderzoek en ontwikkeling, maatschappelijke en economische investeringsprojecten, stimulering van het ondernemerschap, infrastructuur en regulering. Een geaccepteerd en breed ondersteund iBrussels platform is een structureel innovatie pilootproject dat moet kunnen steunen op de praktische implementatie van zulk een coherent beleid.

Deze korte standpuntnota handelt over de verdere uitbouw van een specifieke kennisinfrastructuur rond ICT en mobiele services geënt op diverse gemeenschappen en ontplooid op de Campussen en in geselecteerde wijken van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. Ze werd opgesteld door het iBrussels consortium (http://ibrussels.etro.vub.ac.be/) dat momenteel werkt aan de uitbouw van een Campus demo zone project, dat volle zichtbaarheid moet verwerven tegen de Open Bedrijvendag van 4 Oktober 2009.

ICT is één van de peilers van de Brusselse economie en onderwerp van impulsfinanciering door IWOIB. Het huidig voorstel zet ICT niet alleen economisch op de kaart maar plaatst ICT ook maatschappelijk ten dienste van de noden van de Brusselaar. Zo plannen we onder andere bijdragen tot de oplossing van het energievraagstuk, de milieuproblemen, mobiliteit en verantwoord autogebruik, de vergrijzing en betaalbare gezondheidszorg, thema’s die in de Brusselse context uiterst relevant en acuut zijn.

De iBrussels aanpak

De Campussen van hogescholen en universiteiten vormen een micro kosmos van de maatschappij, een ideale omgeving om nieuwe services en innovatieve experimenten uit te voeren, een ideale proeftuin met early adopters, een grote diversiteit van personeelsleden, een mobiele studentenpopulatie, technologie ontwikkelaars, logistieke diensten, multidisciplinaire onderzoekers. Gemotiveerde communities die actieve medeontwerpers worden, dat is het unieke van de ïnfrastructuur” die we wensen op te zetten. Op die manier zullen diverse bedrijven, overheidsdiensten en non profit organisaties waarmee thans een partnerprogramma wordt opgezet een betere inschatting kunnen maken van het commerciële en/of maatschappelijke potentieel en zich via semi-real-life demonstratoren en pilootexperimenten op internationaal niveau kunnen blijven manifesteren.
Na een exploratieve haalbaarheidstudie (fase 1 van het project) voor het Brussels Hoofdstedelijk Gewest, worden nu diverse demonstratoren ontwikkeld (fase 2 van het project: van Proeftuin op weg naar een Living lab) waarin verschillende communities geactiveerd worden en een partnerprogramma opgestart wordt. De volgende fase zou dan de verdere uitbouw van het Living lab omvatten evenals ontplooiing in verschillende lokale wijken van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest.

iBrussels in verschillende stadswijken

In de dialoog tussen twee verschillende onderzoeksgemeenschappen (Stadsplatform UAB - urban studies, en iBrussels – comunity based ICT applications) met een - weliswaar kleine - representatie van de stakeholders uit drie wijken werd een aanzet gegeven voor concrete en zinvolle ontplooiing van gemeenschapsservices in deze drie totaal verschillende wijken van Brussel. De nadruk lag op de identificatie van draadloze applicaties om de uitdagingen en specifieke doelstellingen voor elk van deze wijken te ondersteunen.

       (1) De Universiteitenzone – ULB,VUB: ‘Developing a real Rive Gauche: The University Quarter’

Kunnen nieuwe mobiele technologieën bijdragen tot het levendiger maken van de wijk en hoe? De plannen om op de Campussen een Living Lab uit bouwen, dat zich uitstrekt tot in de universitaire wijk, openen alleszins een opportuniteit om integratie te bevorderen. Een groot deel van de buurtbewoners kan ongetwijfeld betrokken worden bij de ontwikkeling en het gebruik van nieuwe ICT applicaties aangepast aan de lokale context. In deze optiek is de ontsluiting van de Delta zone door het Brussels Hoofdstedelijk Gewest een belangrijke troef. Beide universiteiten ULB-VUB hebben reeds meerdere malen gevraagd bij de ontwikkeling betrokken te worden zodat er voor deze nieuwe wijk ten minste enkele functies voorzien worden die een affiniteit hebben met het universitaire leven en de campuswerking (zoals dit ook op het Arsenaal gebeurde met het Incubatiecentrum, ICAB NV, waarvoor we ook de ambitie hebben om ondernemerschap met culturele activiteiten aan te vullen). Daar de incubator thematisch georiënteerd is naar ingenieurstechnieken en in het bijzonder ICT zou de uitbouw van het Campus demo zone initiatief naar de wijken Arsenaal en Delta de aantrekking van de gehele zone zeker verhogen voor ICT en media bedrijven. Noteer ook de aanwezigheid van twee universiteiten met sterke ICT groepen, de IBBT vestiging Brussel, en de Europese Beaulieu buurt. Een project van ICT technologieën ten dienste van de burgers en de experimentele Campus demo zone bieden alleszins een goed startpunt om de coherentie, de aantrekkelijkheid en de zichtbaarheid van de universitaire wijk te vergroten en passieve gebruikers/buurtbewoners te activeren rond thema’s die hen aanbelangen via verhoogde communicatie en bereikbaarheid geleverd door ICT technologieën.

       (2) De wijk Kunstberg en de Europese wijk

Belangrijke doelstellingen voor de Europese wijk lijken ons: (i) het vermijden dat de EU wijk een enclave wordt die leegstroomt, (ii) het vermijden van socio-economische polarisatie door gepaste urbanisatie en openheid naar de omgeving, waarvoor een betere dialoog van EU ambtenaren met Brussel nodig, wat meteen ook de acceptatiegraad en het positieve imago zal verhogen bij de Brusselaars, (iii) het uitbouwen van Brussel als hoofdstad van Europa en het gevoel van deelname aan Europa verhogen, (iv) de publieke ruimte voorzien van context gebaseerde draadloze applicaties die aanslaan bij de lokale bevolking en de talrijke bezoekers/gebruikers van de zone.
Voor de Museumwijk, Kunstberg, werden volgende doelstellingen naar voor geschoven: (i) het vermijden dat de wijk enkel fungeert als doorgangszone die ‘s avonds leegloopt, (ii) de deelname bevorderen van de diverse actoren in de buurt (inclusief de minder zichtbare), (iii) de Museumwijk en het Koningsplein uitspelen als show case voor de Brusselse identiteit passend in de marketing strategie van een kleine en toegankelijke kosmopolitische wereldstad – de hoofdstad van Europa (Dit gaat verder dan enkel een commerciële branding strategie - o.a. door alternatieve context gebonden urban story telling), (iv) op de kaart zetten van een attractiepool voor buitenlandse gasten van het pas geopende congressencentrum en de verschillende wetenschappelijke actoren, (v) positieve beeldvorming voor toeristen, bezoekers, tijdelijke residenten en EU ambtenaren die hun impressies ervaringen en verhalen naar huis toe verspreiden, (vi) openen van de EU wijk naar andere delen van de stad via draadloze applicaties.

       (3) De Kanaalzone: Historisch Molenbeek en de wijk Dansaert

Ook voor deze wijk werden ICT applicaties besproken aangepast aan haar specifieke sociale, economische en culturele steekkaart. Doelstellingen die in het debat werden weerhouden zijn o.a.: (i) de toenemende sociale dualiteit inperken om de socio-economische gedreven bevolkingsverschuiving te voorkomen, (ii) inclusie van kinderen en hun ouders verhogen (o.a. in onderwijs en creatieve industrie), (iii) ondersteuning en aantrekkingskracht verhogen voor de lokale handelaars, via betere zichtbaarheid van de locale economie zodat stadsbezoekers van Dansaert ook afzakken in de andere wijken van de kanaalzone, waardoor de zeer typische stadscultuur ook een economische activiteit kan worden, (iv) synergie en aansluiting creëren met bestaande initiatieven in de zone, o.a. ‘Platform Kanal’, (v) informatiedoorstroming ondersteunen in de haven van Brussel, (vi) mettertijd een living lab omgeving opzetten in de kanaalzone – er is een gemeenschap die begaan is met de duurzme ontwikkeling van de buurt, hoog getalenteerde artiesten, industriële ingenieurs (o.a. Erasmus Hogeschool) om een strategische werking te verwezenlijken in het kader van de stadsplanning.

iBrussels in de toekomst

De verderzetting van fase 1 (haalbaarheidsstudie), fase 2 (Campus demozone project) met de uitbouw van en Living lab omgeving en de ontplooiiing in geselecteerde stadswijken past perfect in de aanbevelingen van de Brusselse raad voor wetenschapsbeleid :

« Axe 4 : Créer des nouveaux programmes stratégiques traitant de problématiques régionales. Il s’agit de développer de véritables plateformes stratégiques de recherches multidisciplinaires, impliquant des acteurs académiques, privés et institutionnels dans un esprit d’innovation ouvert et dont les résultats seront valorisables par un ensemble d’acteurs socio-économiques dans une économie de services telle que celle de Bruxelles. Plus précisément de tels projets … pourraient inclure le développement d’infrastructures de recherche car celles-ci constituent un élément d’attractivité et tendent à fixer les équipes qui les utilisent; devraient inclure un volet visant à assurer une meilleure visibilité notamment pour le grand public et une meilleure communication en matière de politique scientifique. »

We vragen daarom aan de Brusselse overheid een continuïteit van ondersteuning van het iBrussels initiatief, waarbij de deelnemers naarmate het project groeit ook het engagement aangaan om matching funds aan te trekken bij de EU, de industrie en de gemeenschappen. iBrussels zal dan hopelijk een aanzet kunnen geven voor een globale aanpak met betrekking tot mobiele op community gebaseerde ICT diensten in Brussel die het louter onderzoek overstijgt en waar de relevante Brusselse actoren en in het bijzonder CIBG achter staan. Innovatie en de internationale competitiviteit die we wensen te realiseren in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest komen immers enkel tot stand in een innovatievriendelijke omgeving. Het beleid van de nieuwe Brusselse regering zal daar trouwens op alle niveaus moeten op inspelen.

Files: 

Standpuntnota-iBrus...

Standpuntnota-iBrus... (218 KB)